LEYENDA DE TLAKWASTSIN

Katkan omeme kichkokone iipan axtopalistli katlewa, ooyake tonalli wan un mestli in kokone ookonmintlakalke iipan weyi aatl ika okintlakake sanno iintawaan para aamimikiskian pampa xkimintlasotlayan. Wan se lamatsin akin tlatlamaya ika se ayatl ipan weyi aatl yewa ookimintilan un kokone. Wan okito: 

--Ye nikimpia nokonewaan --wan mela oopak. 

Wan un kokone oweiyake wan mela tlayelte katkan. Wan ooasik se tonalli ika ookitlatoltike un lamatsin, okitoke:

--¿Kan onka te totawaan? Tewame tiknekin tikimixmatiske.

Wan un lamatsin okinminankili

--Anmota de nanwame xnikan nemi, yewa nemi iipan tepeetl

Wan yewa umpa ookimilli deke xkinekin koonkawiliske iitlakwal wan umpa nankixmatiske. 

Yewame atla nankilike: 

--Keema tiaske pampa mela tikixmatisnekin 

Wan un lamatsin ookekchiw un tlakwalli wan okwikilike iintah. 

Wan un telpokame ooyake wan tlinon te xookinextike umpa un tlakatl.

Tlinon umpa ookinextiton se masatl wan no illike in xwel yes tota. 

Wan niman ookimiktike un masatl wan ookimamake wan ookwikake iipan se tepeetl weyi kan yewame kimatiayan iika umpa katka se nawalli akiin nomatia iika yewa kiyewa un tlitl de nochi tlaltikpaktli. 

Wan kwak ooasike kan katka un nawalli ookitlatlanilike tlitl para kikxitiskian un masatl para kikwaskian iipan chito pero un siwatl xookimimak pampa yewa kinemiliaya iika yawame kitlatiskian un tepeetl.

--TI n omeme kichkokone (in tonalli wan in mestli) oonokitskike de un tlakwatsin para yewa ookitlatlanito un tlitl ne kan un kalli, pampa yewame mela kinekian. Un tlakwatsin ookalak iitik weyi aatl wan oonopatso, wan niman oonopanexti ne kan un nawalsiwatl wan oonoknotekak kwekwetlakatiaya wan okilli: --Nantsintli, nisekwi xnechmaka se campito iitech matliw para ma nimototoni. Wan un siwanawalli ookitlanektokitli. Wan un tlakwatsin oonopakti un nekawalistli wan ookikalakti iikwitlapil iipan tlitl. Wan yewaika okipix un tlitl para iika un tonalli wan mestli weliskian kikxitiskian un masatl. Wan kikwaske de chito. Yewaika un tlakwatsin xkipia iitomio iipan iipunta de iikwitlapil.